Ayodhya Kanda Sarga 90 – ayōdhyākāṇḍa navatitamaḥ sargaḥ
|| bharadvājāśramanivāsaḥ ||
bharadvājāśramaṁ dr̥ṣṭvā krōśādēva nararṣabhaḥ |
balaṁ sarvamavasthāpya jagāma sahamantribhiḥ || 1 ||
padbhyāmēva hi dharmajñō nyastaśastraparicchadaḥ |
vasānō vāsasī kṣaumē purōdhāya purōdhasam || 2 ||
tataḥ sandarśanē tasya bharadvājasya rāghavaḥ |
mantriṇastānavasthāpya jagāmānupurōhitam || 3 ||
vasiṣṭhamatha dr̥ṣṭvaiva bharadvājō mahātapāḥ |
sañcacālāsanāttūrṇaṁ śiṣyānarghyamiti bruvan || 4 ||
samāgamya vasiṣṭhēna bharatēnābhivāditaḥ |
abudhyata mahātējāḥ sutaṁ daśarathasya tam || 5 ||
tābhyāmarghyaṁ ca pādyaṁ ca dattvā paścātphalāni ca |
ānupūrvyāccha dharmajñaḥ papraccha kuśalaṁ kulē || 6 ||
ayōdhyāyāṁ balē kōśē mitrēṣvapi ca mantriṣu |
jānan daśarathaṁ vr̥ttaṁ na rājānamudāharat || 7 ||
vasiṣṭhō bharataścainaṁ papracchaturanāmayam |
śarīrē:’gniṣu vr̥kṣēṣu śiṣyēṣu mr̥gapakṣiṣu || 8 ||
tathēti tatpratijñāya bharadvājō mahātapāḥ |
bharataṁ pratyuvācēdaṁ rāghavasnēhabandhanāt || 9 ||
kimihāgamanē kāryaṁ tava rājyaṁ praśāsataḥ |
ētadācakṣva mē sarvaṁ nahi mē śuddhyatē manaḥ || 10 ||
suṣuvē yamamitraghnaṁ kausalyā:’nandavardhanam |
bhrātrā saha sabhāryō yaściraṁ pravrājitō vanam || 11 ||
niyuktaḥ strīniyuktēna pitrā yō:’sau mahāyaśāḥ |
vanavāsī bhavētīha samāḥ kila caturdaśa || 12 ||
kacchinna tasyāpāpasya pāpaṁ kartumihēcchasi |
akaṇṭakaṁ bhōktumanāḥ rājyaṁ tasyānujasya ca || 13 ||
ēvamuktō bharadvājaṁ bharataḥ pratyuvāca ha |
paryaśrunayanō duḥkhādvācā saṁsajjamānayā || 14 ||
hatō:’smi yadi māmēvaṁ bhagavānapi manyatē |
mattō na dōṣamāśaṅkē naivaṁ māmanuśādhi hi || 15 ||
na caitadiṣṭaṁ mātā mē yadavōcanmadantarē |
nāhamētēna tuṣṭaśca na tadvacanamādadē || 16 ||
ahaṁ tu taṁ naravyāghramupayātaḥ prasādakaḥ |
pratinētumayōdhyāṁ ca pādau tasyābhivanditum || 17 ||
tvaṁ māmēvaṅgataṁ matvā prasādaṁ kartumarhasi |
śaṁsa mē bhagavanrāmaḥ kva samprati mahīpatiḥ || 18 ||
vasiṣṭhādibhirr̥tvigbhiryācitō bhagavāṁstataḥ |
uvāca taṁ bharadvājaḥ prasādādbharataṁ vacaḥ || 19 ||
tvayyētatpuruṣavyāghra yuktaṁ rāghavavaṁśajē |
guruvr̥ttirdamaścaiva sādhūnāṁ cānuyāyitā || 20 ||
jānē caitanmanaḥsthaṁ tē dr̥ḍhīkaraṇamastviti |
apr̥cchaṁ tvāṁ tathā:’tyarthaṁ kīrtiṁ samabhivardhayan || 21 ||
jānē ca rāmaṁ dharmajñaṁ sasītaṁ sahalakṣmaṇam |
asau vasati tē bhrātā citrakūṭē mahāgirau || 22 ||
śvastu gantāsi taṁ dēśaṁ vasādya saha mantribhiḥ |
ētanmē kuru suprājña kāmaṁ kāmārthakōvida || 23 ||
tatastathētyēvamudāradarśanaḥ
pratītarūpō bharatō:’bravīdvacaḥ |
cakāra buddhiṁ ca tadā tadāśramē
niśānivāsāya narādhipā:’tmajaḥ || 24 ||
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē navatitamaḥ sargaḥ || 90 ||
